De eerste postdiensten
Lang voor het verschijnen van de eerste postzegel werden er postdiensten onderhouden. Men neemt aan dat deze niet lang na het ontstaan van de geschreven taal werden begonnen. Door middel van deze postdiensten konden geschreven berichten worden vervoerd en doorgegeven. In de oudheid maakten de heersers gebruik van goed georganiseerde koeriersdiensten die hen op de hoogte hielden van de ontwikkelingen in het rijk. Andersom konden deze heersers instrukties naar plaatselijke bestuurders of legers laten uitgaan. Op deze wijze had de postdienst voornamelijk een funktie voor het vervoeren van bestuurlijke en militaire berichten.
Filatelie
Filatelie, ofwel het verzamelen van postzegels, is bijna net zo oud als de postzegel zelf. Al in 1870 werd in Duitsland (Frankfurt) de eerste postzegeltentoonstelling gehouden. Vooral na 1950 werd het verzamelen van postzegels een veel beoefende hobby voor jong en oud! Het woord filatelie is bedacht door de Franse verzamelaar M. Herpin (omstreeks 1864)
en afkomstig uit het Grieks, afgeleid uit de twee woorden "philos" (vriend) en "atelès" (vrij van betaling). . Een van de eerste Nederlandse catalogi is uitgebracht door P. H. Witkamp ‘De postzegels van alle rijken en staten' (1863). De postzegels werden vanaf die tijd al geordend bewaard, in een zgn. voordruk-postzegelalbum (W.F. Dannenfelser). In andere landen verschenen catalogi die nog steeds, uiteraard in nieuwe druk, door verzamelaars gebruikt worden, de Stanley Gibbons, Groot-Brittannië 1865, de Yvert & Tellier, Frankrijk 1896 en de Michel, Duitsland 1920.
Meer filatelie
Filatelisten verzamelen vaak het land waar ze geboren zijn, soms ook op motief. Daarnaast zijn er allerlei speciaal gebieden, zoals perfins of bedrijfsperforaties en feldpost. Voor begrippen kunt u natuurlijk ook onze rubriek wetenswaardigheden raadplegen. Aanvullingen zijn welkom. Deze kunt u per email (info@verzamel.com) doorgeven. Uiteraard kunt u, wanneer u zelf verzamelt, een kijkje nemen op een van onze vele veilingen of in de rubriek aanbiedingen en partijen.
|
|
De eerste postzegel ter wereld
De uitvinding van de postzegel wordt toegeschreven aan de Schotse boekdrukker James Chalmers, die op het idee kwam om een nationale zegel uit te brengen die op de post geplakt kon worden. In 1834 drukte hij (bij wijze van proef) een aantal postzegels. Het duurde nog tot 1838 voordat de Schot erin slaagde de overheid voor zijn uitvinding te interesseren. Hij bood zijn zegels aan het 'Mercantill-committee' aan, een parlementscommissie die het port systeem onderzocht.
Op 6 mei was het dan eindelijk zover en verscheen in Groot Brittannië de eerste postzegel ter wereld. Naar de zwarte kleur en de waarde werd deze bekend als de 'Penny Black'.
Op deze zegel stond de Britse koningin Victoria afgebeeld, zonder verdere landsaanduiding. In het internationale postverkeer werd het vermelden van het land van herkomst op de postzegel later verplicht gesteld, maar voor Groot Brittannië werd een uitzondering gemaakt, wel verplicht was een portret van het staatshoofd op de postzegel!
De eerste zegels waren nog ongetand en moesten met van elkaar geknipt of gesneden worden. Pas in 1853 pasten de gebroeders Susse de eerste postzegeltanding toe.
Het duurde echter tot 1862 voordat de getande zegels van deze Parijse broers officieel werden uitgegeven.
|
|
De eerste Nederlandse postzegel
Voordat in 1852 de eerste Nederlandse postzegel werd uitgegeven, werden poststukken al sinds ongeveer 1600 voorzien van 'postmerken', die met krijt, potlood of inkt op de voor- en achterzijde van de poststukken en brieven werden aangebracht. Vanaf 1667 werden op de Amsterdamse postkantoren stempels op de brieven geplaatst. De brieven werden per postrijder vervoerd. De eerste Nederlandse zegel betrof een donker- tot lichtblauwe ongetande zegel van 5 ct, met een afbeelding van koning Willem III, in een oplage van ruim 20 miljoen (20875000, volgens Waller) (Nvph catalogus).
Aangeraden literatuur
'Ontstaan en invoering van de Eerste Nederlandse Postzegels 1850 - 1852', Drs. G.C.J.J. Ottenheym
'Afstempelingen op Emissie 1852', Drs. A. van der Willigen
'De halfrondstempels op 1852', Dr. Fred. L. Reed
Links
'Jonge dame vraagt postzegels om daarmee haar kamer te behangen.'
De Nederlands geschiedenis afgebeeld op postzegels
|
